Üsküdar Kitaplığı

Hazırlayan:

Dr. Mustafa Tatcı

Sayfa: 176

Ebat : 13.8X21 cm

ISBN : 975-6698-75-6

DİVANÇE-İ İLAHİYAT (Üsküdar’lı Mustafa Ma’nevi)

Üsküdar Severlerin Arşivine Yeni Bir Kitap Daha! Mustafa Ma’nevî

17. yüzyıl’da Üsküdar’da yaşayan şair Mustafa Ma’nevî, babası Karabaş’ı Veli’nin terbiyesinden geçmiş büyük bir alim ve ariftir. Osmanlı’nın yorgun bir döneminde

yaşamış ancak bilgisi ve kültürüyle çevresine kaynak olmuş bir mutasavvıf olduğu kadar, başına getirildiği ordu şeyhliği görevi sebebiyle askerin cesaretini arttırıcı

bir moral hocası da olmuştur. 2.Ahmed zamanında Hünkâr Şeyhi olmuş, güzel konuşmasıyla meşhur, sohbette eşi az bulunur Mustafa Ma’nevî’nin tasavvuf

tarihinde adından söz edilmesinin asıl sebebi, aynı zamanda bir şair olmasıdır.

“Canı -bir at gibi- aşk dolabına koşup döndürebilmek her insanın harcı değildir.” diyen Ma’nevî’ye göre insanı insan yapan yegâne değer; “aşk” ve “irfan”dır.

Yaşadığı aşk ve irfan hallerini şiirlerinden yakalayabileceğiniz gönül adamının, edebiyat tarihimize mutasavvıf bir şair olarak geçmesini sağlayan asıl eseri,

ilâhilerini topladığı Divançe’sidir. Mustafa Ma’nevî, şiirde gerek şekil gerekse muhteva açısından çok başarılı bir şair değildir belki, şahsına münhasır özgün

bir şiir de ortaya koymamıştır. Ancak; eserinde işlediği “tasavvuf felsefesi” ve çağının düşünce dünyasıyla alâkalı belgesel değeri olan görüşleri açısından bu

Divançe’nın önemi büyüktür.

Ma’nevî’nin şiirlerindeki “ideal insan”a ne kadar yakınız, anlattığı “ariflerden miyiz yoksa “cahil”lerden mi?

Ma’nevî, tasavvuf tarihi ve edebiyatı, vahdet-i vücud felsefesi, Halvetiyye ve Niyâzî-i Mısri gibi konularda çalışma yapacakların gözardı etmemesi gereken

önemli bir isimdir. Bu sebeple; hayatı, eserleri ve fikirleri incelenmeye değerdir. Bugüne kadar benzeri bir çok esere imzasını atmış olan Dr. Mustafa Tatcı’nın

bu çalışması; Mustafa Ma’nevî’yi tüm Üsküdar severlerin arşivine sunmaktan mutluluk duyarız.

“İnsan kendi düğümünü çözebilmek için yetmiş bin perdesini aşmak ve açmak zorundadır.”

Hazırlayan:

Kemal Kahraman - Seyfettin Ünlü

Sayfa: 240

Ebat : 13.5X21 cm

ISBN : 975-6698-55-1

HAYAL ŞEHİR

(YENİ TÜRK EDEBİYATINDA ÜSKÜDAR ŞİİRLERİ ANTOLOJİSİ)

Değişmeye direnir Üsküdar. Biraz dikkat edenler bütün o karmaşık görüntünün altındaki şiirselliği fark edebilir. Bunu da en iyi şairler yapar. Birçok şairin,

yazarın, sanatçının yaşamak için Üsküdar sınırlan dahilindeki bir yeri seçmesi de bundandır. Gösterişi sevmeyen Üsküdar, onları da özenle gizler, dikkatsiz

gözlerden kaçırır. Tarihten günümüze, nice şairlerin gözdesi olmuştur Üsküdar. Her dönem şiirlerde layık olduğu yeri bulan Üsküdar, bu çalışmada günümüz

şiirindeki yeriyle çıkıyor karşımıza. Şiirin gücü ve soluğu açısından kendisini kabul ettirmiş şairlerin mısralarında hayat bulan Üsküdar bu kitapta kendini

anlatıyor.

Bir dönemin başlangıcı olması açısından Yahya Kemal ayrı bir önem arzeder. Üsküdar içinse Yahya Kemal’in çok özel bir yeri vardır. Elinizdeki kitabın eski şiirle

yeni şiiri buluşturan ve ayıran bu şairle başlaması elbette bir raslantı değildir. Semtimizi ve şehrimizi, bize biz olma duygusunu yaşatan değerlerimizi her

zamankinden daha fazla sevmeye ve onlara bağlanmaya ihtiyacımız var. Marifeti, bünyesine karşı düşmanlık beslemeyen her şeyi içeriş olan Üsküdar’ın;

Yazarı:

Yrd. Doç.Dr. Mustafa Tatcı

Sayfa: 265

Ebat : 13.8x21cm

ISBN : 975-256-001-6

ÜSKÜDARLI MUHAMMED NASUHİ VE DİVANI

Gönül Ehli Mutasavvıf Nasûhî’nin Hayatı

Üsküdarlı Şeyh Muhammed Nasûhî Efendi, 17-18. yüzyıllar arasında Üsküdar’da yaşamış mutasavvıf bir şairdir. Nasûhî, gençlik yıllarının daha ilk evrelerinde

tasavvufa merak sarmış, uzun süre sûfî meclislerinde sohbetlere katılmış ve sonunda Atîk Vâlide Tekkesi’nde irşad hizmetinde olan ve o dönemde

Karabaş-ı Velî lakabıyla tanınan Şeyh Ali Atvel’e intisap etmiştir. Üstâdının vefatından sonra kendi adıyla anılan Nasûhiyye-i Şa’baniyye’yi kurarak erkânını

devam ettirdi. Mutasavvıf Muhammed Nasuhi, yaşadığı dönemde gerek halktan ve gerekse devlet ricâlinden pek çok kişiyi sohbet ve eserleriyle eğitip irşad etti.

Yûnus Emre’den beri devam edip gelen ve Niyâzî-i Mısrî’de zirveye ulaşan “ledünnî dil”in tercümanlarından biri olan Nasûhî Efendi, Üsküdar’da Salacak

Mahallesi’nde Doğancılar Caddesi üzerindeki dergâhında, 15 Ağustos 1718 tarihinde vefat etmiş, na’şı dergâh içindeki türbesine defnedilmiştir.

Nasûhî’nin Eserleri ve Edebi Kişiliği

Şair, “Nasûhî” mahlasıyla yazdığı şiirlerini müretteb olan “Divânçe-i İlâhiyât”ta toplamıştır. Şiirlerinde genellikle gazel, murabba ve koşma nazım şekillerini

kullanan Nasûhî’nin şiirlerinin tamamına, bestelenmeye uygun oldukları için tasavvufi şiir yani “ilahi” denilebilir. Nasûhî Osmanlı’nın yorgun bir döneminde

yaşamış olduğundan şiirleri dönemin sıkıntılı sosyal hayatından izler taşımakta.

Bu tasavvuf büyüğü şairin hayatını ve gönül dilini merak ediyorsanız bu kitabı okumanızda fayda var.

Selâmî Ali Efendi

17. yüzyılda Üsküdar’a yalnızca mânevi değil, maddî olarak da damgasını basmış olan bir büyük velîyi tanıtan bu eser, yalnızca kültür hayatımızın şanlı

bir sayfasını gözlerimizin önüne getirmekle kalmamakta, aynı zamanda Üsküdar Tarihi’nin belirli bir kesimine de ışık tutmaktadır.

Şeyh Selâmi Ali Efendi Hazretleri Üsküdar’ın mânevi hayatına Kısıklı’da, Kuruçeşme’de ve şimdiki Selâmsız’da üç tekke, biri Kısıklı’da ve diğeri

Selâmsız’da olmak üzere iki câmi; ictimaî hayatına da Selâmsız’da koskoca bir mahalle ile aynı yerde bir hamam ve Fatma Hatun Mescidi’nin karşısında

bir çeşme inşâ ettirmek sûretiyle büyük katkıda bulunmuştur. Denilebilir ki bu zât Üsküdar’ın mânevi Efendisi ve Celvetî Tarîkatı’nın kurucusu olan Şeyh Azîz

Mahmûd Hüdâyî Hazretleri’nden sonra bu tarîkatın Selâmiye koluyla Üsküdar’ın manevî ve ictimaî hayâtına en fazla müessir olmuş olan bir mutasavvıftır.

Velînin hayatına ışık tutan son derece ilginç ve ibretli rivayet ve menkıbelerle süslenmiş eserin birinci bölümünde Selâmi Ali Efendi hakkında ana kaynaklardan

elde edilen biyografik bilgiler; ikinci bölümünde mutasavvıfın Tarîkat-nâme adlı risâlesinin çevirisi; üçüncü bölümünde ise, Selâmî vakfiyyelerinin metni

ÜSKÜDAR, AH ÜSKÜDAR!

“Üsküdar‘da Bir Attar Dükkanı” kitabıyla okuyucuların gönlünde taht kuran Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre, bu eserinde de Üsküdar semtinin tarihi kadar kendi

hayatının zengin geçmişine de bir yolculuk yapıyor. Eseri okurken Üsküdar‘ı seviyor ve Üsküdar‘ın geçmişine hayranlık duyuyorsunuz.

Çocukluk ve gençlik dönemlerimin Üsküdar‘ına ait o kadar çok hatıram var ki, bunların hepsini takdim etmem imkansız!“ diyen Özemre‘nin kuvvetli bir hafızası

ve geçmişe derin bir bağlılığı var.

Kitapta zaman zaman, tarihi cazibesi kadar coğrafi güzelliği de meşhur olan Üsküdar‘ın tepeleri, sayfiye yerleri tarif ediliyor. Üsküdar esnafını çok canlı tablolar

halinde okuyucuya anlatan yazar, artık büyük ölçüde tarihe karışan boyacıları, lostra salonlarını, leblecileri ve daha nicesini sayarken, esnafın vatandaşa olan

„nezih“ muamelelerine ve „insani“ davranışlarına da vurgu yapıyor. Ayrıca semt sakinlerinin cömertliği çarpıcı örneklerle dile getiriliyor. Örneğin bazı mahallelerde

bulunan ve bir bakıma „sosyal patlama“lara karşı bir sigorta vazifesi gören „Fıkara Taşları“ anlatılıyor. Kitapta dönemin farklı sanatlarında isim yapmış olan

üstadlarını, evliyası bol olan bu beldenin manevi mimarlarını, Üsküdar‘daki attar dükkanının sahiplerini; semtin meczuplar, berduşlar ve delilerini anlatan bölümler

var.

Üsküdarlılığın „müstesna bir haslet“ gerektirdiğini, candan verilen bir selamın, nezaketle hal ve hatır sormanın, muhatabının sevinç ve kederine samimiyetle

iştirak etmenin, komşu hakkı ve hatırını kendi ailesininkiyle aynı düzeyde tutmanın bu özelliklerden sadece bir kaçı olduğunu görüyoruz. Ahmed Yüksel

Özemre, Üsküdar‘da yaşamanın kolay, ama „Üsküdarlı olma“nın her babayiğidin kârı olmadığını ifade ediyor kitabın sonunda. Bir semtin monografisi yazılırken,

köklü bir medeniyetin nasıl değişime, bozulmaya hatta kokuşmaya uğradığını anlatıyor.

Bu eserle Üsküdar‘ın sosyal hayatı ve medeniyet tarihinin bir cephesini üslup sahibi bir aydınımızdan öğreniyoruz.

Editör:

Seyfettin Ünlü

Sayfa : 264

Ebat : 24.5 x 30 cm

ISBN : 975-920-199-2

Barkod : 9799759201998

Fiyat : 75,00 YTL.

BİR ULU RÜYAYI GÖRENLER ŞEHRİ

ÜSKÜDAR

Her şehrin tarihi o şehrin sakinlerinin de tarihidir. Yüzyıllar boyu bağrında nice sakinlerine kucak açan Üsküdar, İstanbul’un fethinden neredeyse bir buçuk asır

evvel Türk egemenliğine girmiş ve daha o çağlardan itibaren kutlu bir diyar olma yolunda hızla ilerlemiştir. Tarihi yarımadanın tam karşısında, alabildiğine geniş

bir İstanbul peyzajına açılan müstesna konumuyla Üsküdar, fotoğraf karelerinde de bütün görkemi ve albenisiyle yaşayan bir efsanedir.

Bir ulu rüyayı görneler şehri Üsküdar miras yönünden detaylı biçimde ilk kez günışığına çıkan fotoğraflarla Üsküdar’ı belgelemektedir. Bu anlamda Üsküdar,

gelecek zamanlara uzanan yürüyüşünü fotoğraf karelerinden taşarcasına sürdürmektedir. Bizlere düşen, her şeyden evvel Üsküdar’ın sahip olduğu bu

engin mirasın farkına varmaktır. Zira bir şehrin farkına varmak, onun ruhuna dokunmak ve böylece o ruhun sonsuzluğunda geleceğe kalmaktır.

Yazarı:

Üsküdarlı Fenâyi

Hazırlayan: Abdullah Aydın

Sayfa: 352

Ebat : 13.8 X 21 cm

ISBN : 975-6698-83-7

ÜSKÜDARLI FENÂYÎ CENNET MEHMET EFENDİ ve DÎVÂNI

Tasavvuf Aşığı Üsküdar’lı Sûfi Bir Şairin Hayat Hikayesi ve Gönül Deryasından Dökülenler

Milâdî 1574 yılında dünyaya geldiği sanılan Cennet Mehmed Efendi, Tophaneli Kâtip Çelebi’nin oğludur. Fenâyî Cennet Mehmet Efendi, 17. yüzyılda

Üsküdar’daki Celveti Dergâhı’nda Aziz Mahmud Hüdâyî tarafından yetiştirilmiş mutasavvıf bir şairdir. Asıl mesleği olan kâtiplik mesleğinden ayrılarak kardeşi

Ahmet Çelebi vasıtasıyla Aziz Mahmud Hüdâyî’ye intisap etti. Hüdâyî’den sonra 3. Halife olarak Üsküdar Celveti Dergâhı’nda şeyhlik makamına geçti. Dîvân,

Tecelliyât, Talikât, Bihiştiyâ fi’l-Ma’arif al-İlâhiyâ adlı eserlerin sahibi olan Fenâyî, dinî-tasavvufî Dîvân edebiyatımızda “Fenâyî” mahlasıyla şiirler yazdı.

Hazırlayan:

Alim Kahraman

Sayfa: 304

Ebat : 15.5 X 22 cm

ISBN : 975-6698-80-2

ÜSKÜDAR ZAMAN AYNASINDA

Türk Edebiyatında Üsküdar

“Aslında asıl İstanbul, Üsküdar’dan başlar.”

Geçmişten bugüne uzun bir sürece yayılmış “yaratıcı yazı” birikimi içinden Üsküdar’la ilgili olanları bir araya getiriyor bu kitap; okuyucuyu Üsküdar’ın bir

zamanından bir başka zamanına doyulmaz bir keyif ile sürüklüyor. Üsküdar’ın Türk edebiyatındaki yeri, Divan Edebiyatından alınıp, kronolojik bir

sıralama ile günümüze kadar titizlikle örneklerle gösterilmiştir. Şüphesiz şiir ve yazılarında Üsküdar’a ciddi bir yer ayıran Yahya Kemal’e kitapta

özel bir bölüm ayrılmıştır.

Genel coğrafyasında büyük sınırlan olan Üsküdar’ın edebiyata yansıyan coğrafyasının sınırlarına bakıldığında ise birçok şair ve yazara rastlanmaktadır.

Yalnızca nazım dünyasında değil nesirde de kendisine bir taht edinmiş Üsküdar kimlerin kaleminden yansıtılmamıştır ki! Düzyazının Üsküdar’ı da şiirin

parelelindedir. Öykülere, denemelere konu olmuştur. Ancak en çok da yer tuttuğu metinler hatıralardır. Üsküdar’ın geçmişine ait zengin gözlemler yansıtan, tarih

boyutu içinde belleğimizde yeniden kurmamıza yardımcı olan birçok yazarla bu kitapta karşılaşıyor okuyucu.

Ustaların kaleminden genel bir Üsküdar imgesinden başka, eteklerinden birini Boğaz, diğerini ise Marmara’nın öptüğü bir sultana benzetilen Çamlıca’yı, ölüm,

sonsuzluk fikri ve orada yatan ölüleriyle yediliğin mührü olan Karacaahmet’i, geleneksel yaşayışın içinde yer aldığı kaybedilmiş bir hayatın tablosu Çengelköy’ü

ve tabi ki “denizin ortasında yükselmiş bir ışık anıtı” olan Kızkulesi’ni, okuyucu, Üsküdar’a armağan olan bu kitabın içinde yaşayabilecek.

İçeriğiyle beraber görsel zenginliğiyle de dikkat çekecek bu kitap Üsküdar severlerin zevk ine sunulmuştur.