Tolstoy Kitaplığı

DİN NEDİR?

Kaknüs’ün yayınladığı Düşünce Serisi’nden bir Tolstoy klasiği daha.

Tolstoy, “Din Nedir?”başlığı altında topladığı yazılarında bu soruyu oldukça geniş bir yelpaze içinde dile getiriyor ve cevabı arıyor. Dini, toplumu oluşturan çok

önemli bir unsur olarak değerlendiren Tolstoy’a göre din, ahlaktan başlayıp aşka kadar uzanan bir dizi kavram etrafında insan ilişkilerini belirleyen ve betimleyen

bir perspektif olarak nitelendirilebilir. İnanma ihtiyacı insan için çok temel bir ihtiyaçtır ve inançlarından arındırılmış bir insan yaşama tutunma konusunda

epeyce zorluk çeker. Öte yandan Tolstoy, dinin siyasete alet edilmesini insanın özündeki “şeytan”a bağlar ve “özünde herkes tarafından paylaşılan hakikatleri

o kadar basit, o kadar anlaşılır ve bütün insanların kalbine o kadar yakın” olan dinin yokluğunda “şiddete dayalı hayvani hayat”ın doğduğunu söyler.

Tostoy kitabının ikinci bölümünde ise “Aşkın ve Şiddetin Kanunu”nu anlatıyor ve şöyle diyor: Bunları yazıyorum, çünkü Hıristiyan dünyasının insanlarını korkunç

maddi sıkıntılardan ve daha da önemlisi her geçen gün gömüldükleri manevi yozlaşmadan kurtaracak tek şeyi biliyorken, üstelik kabir kapısının eşiğine

BİLGELİK TAKVİMİ (TOLSTOY’UN GÜNLÜĞÜ)

Tolstoy (1828-1910), çok görmüş ve çok yaşamış “bir suskun bilge dede” imajını tamamlar çoğu okurun dünyasında. Sanki anlatmak için torunlarının

sormasını bekliyor gibidir. Onun uzun sakalına tutunan zamanlar ne kadar eski ve koyu ise, kaleminden beyaz sayfalara düşen notlar bir o kadar yeni ve

tazedir. Zihinlerimizde yer eden o yaşlı görüntüsünün aksine Tolstoy, milliyetin ve mekanın üzerine çıkabilmiş, zamanın ve alışkanlıkların yukarısında durabilmiş,

her an değişmeye hazır, her an dönüşmeye çağıran bir genç sesin temsilcisi olarak dolaşıyor aramızda şimdi. Tolstoy’u hem bir bilge dede hem heyecanlı bir

genç ses olarak görmenin çelişkisi, Bilgelik Takvimi’nde çözülür.Tolstoy, bu özel eserinde, tıpkı yeni yetme bir delikanlı gibi kendi düşüncelerini besleyecek ve

hayallerini zenginleştirecek sözleri toparlıyor. Kendi çağdaşları da içinde olmak üzere bir çok düşünürden süzerek topladığı sözleri, yılın her gününe yayıyor, yer

yer sözlere suskun bilge dedenin üslubunu da katıyor. Bilgelik Takvimi, Tolstoy’u sadece bir yazar olarak değil, bir editör olarak, seçki yapan bir yayıncı olarak

karşımıza çıkarır. Kendisini aydınlatan sözleri, kendi aydınlığı içinde bizlere sunarken, okumayı az da olsa her günün alışkanlığı haline getirmemizi de telkin

HAYATI SORGULAMAK

Tolstoy denince birçoklarının aklına Savaş ve Barış ile Anna Karanina romanları gelir. Oysa Tolstoy aynı zamanda ciltler dolusu kısa hikaye de yazmıştır. Bu kitapta

ünlü yazarın 1857-1903 yılları arasında kaleme aldığı dört öyküsünü okuyacaksınız, yazarlık dehasının habercisi ilk dönem öyküleri ile ustalığını perçinleyen birinci sınıf

klasiklerini bir arada sindirme şansını yakalayacaksınız.

Tolstoy okuyucuları, yazarın 1895’te kaleme aldığı Efendi ile Uşak’ı en güzel hikayesi olarak kabul eder. Rusya’daki aristokrasi ile koylu sınıfı arasındaki çatışmayı çok

iyi yansıtan bu hikayede Tolstoy, hikayenin iki ana karakterinin zihnine ve kişiliğine nüfuz ederek komünizm öncesi Rusya’sındaki sosyal sınıfları, yaşam biçimleri ve

kültürleriyle apaçık sergiler.

Zengin bir toprak sahibi ve tüccar olan Vasili Andrevich Brekhunov ile zavallı bir işçi olan Nikita’nın öyküsü, destansı bir hikayenin tüm özelliklerini taşır, iki adam, küçük

bir at, bir kızak ve insanoğlunun dizginlenemeyen hırsı, doğanın muazzam kudretiyle bütünleşir. Hikayenin bu dış yüzünün yanında, toprak sahibiyle zavallı itaatkar

uşağı arasındaki ilişkiyi irdeleyen bir de iç yüzü vardır, insanoğlunun birbirine zıt iki uç noktasında bulunan, güç sarhoşu efendi ile kaderini efendisine bağlayan irade

yoksunu uşak, kontrolden çıkarak kendi kendilerini felakete sürüklerler.

Bu hikayeyi okurken karakterlerin yüzünü kamçılayan rüzgarı kendi yüzünüzde hissedecek, uçsuz bucaksız vahşi doğanın iliklere işleyen soğuğunu duyacak, uşak

Nikita’yla beraber karlara bata çıka yürüyüp kayacaksınız. Efendi ile uşağın gittikçe artarı ümitsizliğini, içinde bulundukları tehlike büyüdükçe siz de hissedeceksiniz.

Tolstoy’un bütün hikayeleri, sıkıştırılmış romanlar gibidir. Bu anlamda iki önemli sahneye ve kelimelerden çok eylemlere dayanan Balodan Sonra (1903), Tolstoy’un

tek gerçek hikayesidir denilebilir.

Hassas ruhlu genç erkek kahraman, cinsellikle ve asker dünyasıyla ilk defa karşılaşmasında, baba figürü ve onun fiziksel zalimliği vasıtasıyla kendi edip

kompleksiyle yüzleşir. işkence eğilimlisi bir şövalye ruhuyla karşı karşıya kalan genç adamın öyküsünde, kahramanın bir kadına ulaşabilmesinin mutluluğunun ardından,

işkence gören bir erkek bedeni karşısında düştüğü dehşet dile getirilir.

Tolstoy, bu kitapta ilk defa Türkçe’ye çevrilen hikayelerinden Prens D. Nehlyudov’un Günlüğü’nde (1857) burjuva mantalitesinin karşısına yerleştirdiği sanatın büyüsünü,

Albert’te (1858) bütün canlılığıyla ortaya koyduğu sanatçı kişiliği ve “öteki”ni anlama sınavıyla ilişkilendirerek, bir kez daha insan ruhuna daha derinden nüfuz etmemizi

sağlıyor.

Sınıf farklılıklarını hem bu kadar kısa ve öz hem de bu kadar iyi yansıtan, biz insanların birbirimizi nasıl gördüğümüzü, birbirimize karşı hangi kelimeleri kullandığımızı ve

hangilerini kullanmamayı tercih etliğimizi Tolstoy kadar iyi aktaran bir yazara rastlamak çok zor...

Tolstoy okuyarak geçireceğiniz saatler asla boşa geçmiş olmayacaktır.

HAYAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Dünyaca ünlü Rus yazar Tolstoy (11828-1910), yaşamının son yıllarında kendi hayatını ve yerleşik din anlayışını sorguladığı eserler yazmıştır. Hayat Üzerine

Düşüncler’de deTolstoy, dogmatik dini ve bilimi eleştirir. Bu kitap, Tolstoy’un “aykırı” bulunan benzer kitapları gibi yayınlandığı yıllarda yasaklanmış ve

sağlığında ancak Avrupa ülkelerinde yayınlanabilmiştir.

Bu kitapta Tolstoy, Kilise’nin din anlayışını eleştirirken Kilise ile dini hassasiyetle birbirinden ayrı tutuyor. Modern bilimin takılıp kaldığı sebep-sonuç ilişkisini bütün

samimiyetiyle aşmaya çalışıyor. Cismi reddetmeden ruhtan yana tavır koyuyor. İnsan Hayatındaki Çelişki, Ruhi Doğuş, Ölüm Korkusu giibi başlıklar taşıyan

33 bölümden oluşan kitap, felsefi akıl yürütmelerin ağır bastığı ciddi bir tonda kaleme alınmış.

İÇİMİZDEKİ ŞEYTAN

Tolstoy, bu eserde hakikati bilmek ve mutlu olmak için bilim ve teknolojinin sağladığı imkanların olmazsa olmaz şeyler olmadığını, hayatı anlamak için

gözlerimizi hayatın kendisine çevirmemiz gerektiğini anlatır. Bu kitap, Tolstoy’u bize yansıtan aynacıklardan ve yüreğinden çektiği damlacıklardan oluşmaktadır.

Kitapta yer alan 27 hikayenin farklı farklı kahramanları olsa da aslında onlar Tolstoy’dan başkası değiller. Yaşadığını yazan bir yazardır, Tolstoy. Hikayelerine

ağlayışı bundandır. Eserde kimi zaman kunduracı, kimi zaman bir hükümdar olarak karşımıza çıkan Tolstoy, Tanrı’yı bulma sevdasına düşüp O’nu anlatmaya

çalışan karakterler çizer. İçimizdeki Şeytan, insanları dalmış oldukları tarihî uykularından uyandırma amacı güdüyor.

İTİRAFLARIM

Tolstoy’un bütün öykü kahramanları kendisidir. Yaşadıklarını anlatırken, yaşamadıklarını sorgular. Bulduklarını paylaşırken, bulamadıklarının nedenlerini

araştırır. Ancak Tolstoy’un iç dünyasını en açık şekilde paylaştığı eseri kuşkusuz “İtiraflarım” adlı düşünsel biyografisidir. Tolstoy, biyografisinde hayata nasıl

başladığını, dünyayı algılamayı öğrenme biçimini, kaygılarını, şüphelerini, hakikate dair vizyonlarını anlatır. Zaman zaman kendisinin dışına çıkıp, başka

insanlara hakikate giden yolda rehberlik etme sorumluluğunu göze alan Tolstoy, “İtiraflarım”da her şeyi bir kenara bırakıp kendisiyle hesaplaşır. Hesaplaşmasında

ne bir nedensellik ne de bir öğretmenlik tavrı vardır. Kendini saklamaz, yontmaz, budamaz...

“İtiraflarım”, Tolstoy’un içine doğmuş olduğu Rus aristokrasisiyle, halkıyla, dinlerle, en çok da Ortodoks Hıristiyanlık inancıyla hesaplaşmasının bir sonucudur.

ÖLÜM MANİFESTOSU

Bu kitap Tolstoy’un (1828/1910) ölümü anlamaya çalıştığı, hayatla ölüm arasında varolduğu farz edilen büyük uçurumu kapattığı üç öyküsünden oluşuyor.: “Ivan

İlyiç’in Ölümü”, “Üç Ölüm” ve “Polikuşka” “İvan İlyiç’in Ölümü”nde sıradan arzuları, mutlu sayılabilecek sıradan bir hayatı, sıradan sorunları ve hırsları olan

bir adamın nedeni bulunamayan bir hastalıktan ölümü ve bu ölümün yaşama devam edenler üzerindeki yankısı anlatılır. “Üç Ölüm”de, ölümün kendini

nasıl hatırlattığını ve doğada gözlemlenebilen her hareketlilikte kendini nasıl hissettirdiğini anlatır Tolstoy. “Polişka” ise ölüm karşısında bütün insanların eşit

HAZİN BİR EVLİLİĞİN ROMANI

Dünya edebiyatının önde gelen ismi Tostoy’un özgün kaleminden çıkan roman, bir evliliğin hikâyesini konu etmiş. Tolstoy romanda; 19.yüzyılın aile ev evlilik

ilişkilerini gözler önüne sermiş. Böylece, Rus toplumunun ve genelde 19. yüzyılda hızla gelişen ve değişen dengeler karşısında toplumların nasıl bir aile

ilişkisi oluşturduğunu vurguluyor.

Rivayet olunur ki Nessos, bir gün Herakles’in karısı Deianeira’yı kaçırıp ona tecavüze yeltendiğinde Herakles’in zehirli okuna hedef olur. Nessos ölürken

Herakles’ten öcünü alabilmek için kanlı gömleğini Deianeira’ya verir. Bu gömleği kocasına giydirdiği takdirde onun aşkını sonsuzcasına kazanacağını söyler.

Bir tören esnasında Nessos’un kanlı gömleğini giyen Herakles acıdan kıvranmaya başlar. Bedenine yapışmış olan bu gömleği derisi soyulmak pahasına çıkarmaya

çalışsa da bunu başaramaz. Sonunda, dağlardan kökleriyle söküp çıkardığı devasa çamları meydana yığar ve büyük bir ateş yakar. Ve kendini alevler

içine atarak hayatına son verir. Tolstoy için olduğu gibi birçoklarımız için de evlilik, Nessos’un kanlı gömleği... Kandırmacayla üzerimize giydirilen ve ancak