Sivil İnisiyatif

GANDHİ VE ŞİDDET DIŞI DİRENİŞ

2 Ekim 1869’da Hindistan’ın Porbandar kentinde doğan Mohandas “Mahatma” Gandhi (1869-1948), bağımsız bir Hint Devleti kurma yolunda şiddet dışılık, barış

ve birlik adına mücadele vermiş bir dava adamıdır. Dünyanın dört bir köşesinden birçok insan, Gandhi’nin 20. yüzyılın en önemli şahsiyeti olduğu konusunda

görüş birliğindedir.

“Gandhi ve Şiddet Dışı Direniş”te, 20. yüzyılın militan keşişi olarak bilinen Thomas Merton’ın Gandhi’nin sözlerinden yaptığı bir seçki yer almaktadır. Kitap,

Merton’ın Gandhi’nin, felsefesine temel olan şiddet dışılık (ahimsa) ve şiddet dışı direniş (satyagraha) kavramları üzerine söylediği açıklayıcı ifadeleri derlemiştir.

Merton ayrıca, en başarılı makalesi kabul edilen önsözde, Gandhi’nin evrensel hakikati ararken Doğu ve Batı düşüncesini nasıl birleştirdiğini ve şiddet dışılığın

kişinin kendi içinde gerçekleştirdiği manevi bütünlükten kaynaklandığına olan inancı etraflıca anlatılır. Makalede Gandhi’nin ahimsa’sı Hindu dharma’sı; eski

Yunanlıların, Thomas Aquinas’ın ve günümüz Katolik ilahiyatçıların vicdan, iyilik, kötülük ve barış hakkındaki düşünceleriyle ilişkilendirilir.

Kitabın son kısmı, 20. yüzyılda iz bırakmış ünlü kişilerin, Gandhi’I hakkında söylediklerine ayrılmıştır. Bu bölümde Nelson Mandela ve Selman Rushdie’nin

Gandhi üzerine yazdıkları birer makale ile, Winston Churchill, Martin Luther King Jr. ve 20. yüzyılın toplumsal hareket liderleri ve yazarlarının Gandhi hakkındaki

DOĞAL YAŞAM VE BAŞKALDIRI

H. David Thoreau

Sivil İtaatsizlik Makalesi ve Walden Gölü

Amerika’nın Aykırı Kahramanı Henry David Thoreau’nun Bireyci Yaşam Deneyiminin Öyküsü

Amerika’nın kuruluşundan bu yana en çok tartışılan yazarlarından biri olan Henry David Thoreau (1817-1862)’nun başyapıtı Doğal Yaşam ve Başkaldırı

(Walden), Amerikan Edebiyatının klasiklerindendir, ayrıca Amerika'nın en verimli entelektüel akımı olan transendantalizmi (aşkınlığı) en iyi ifade eden eserdir.

28 yaşında şair-entelektüel bir Amerikalı, şehirdeki yaşantısını geride bırakıp doğup büyüdüğü kent olan Concord yakınındaki Walden Gölü kenarında

bir kulübe yapar ve orada yaşamaya başlar. Doğanın tam ortasında, bütün yaşamsal ihtiyaçlarını bilek gücüyle çalışarak karşıladığı 2 yıl geçirir. Bu

süre boyunca toplumsal hayatın dayatması nedeniyle maruz kaldığı birçok anlamsız eylem ve düşünceden arınarak yaşamın aslında ne kadar basit

ve güzel olduğunu görür. “Gerçekten yaşamak” için kendisine kalan bol zamanda gelişmiş ruhunun eğilimlerinin peşinden gider: okur, tefekkür eder,

gözlemler ve yazar.

Henry David Thoreau'nun Amerika'da Walden adıyla yayımlanan eseri, bir yazarın en verimli çağında, savunduğu idealleri yaşayarak kanıtlamasının bir

ürünüdür. Kaknüs Yayınlarından çıkan Doğal Yaşam ve Başkaldırı, Thoreau’nun başyapıtı olan Walden'ın yanısıra Sivil İtaatsizlik Üzerine makalesini de

Türkçe çevirisiyle okuyucuya sunmaktadır. Thoreau’yu bu makaleyi yazmaya iten olan olay, 1846 Temmuz’unda Walden’da yaşarken meydana gelmiştir.

Ayakkabılarını tamir ettirmek için köye getirdiğinde, vergisini ödemediği için tutuklanıp hapse atılmıştır.

Bir gece hapiste kaldıktan sonra, bir akrabasının parayı ödemesiyle serbest kalır. Bu olay ona, savaş ve kölelik karşıtı yazılar arasında bir klasik niteliği

taşıyan makalesiyle hükûmeti eleştirme fırsatı vermiştir. Sivil İtaatsizlik, Gandhi, Dr. Martin Luther King ve Vietnam savaşı karşıtı göstericilerin

direnişlerinde çıkış noktası olarak kullanılmıştır.

Gözden geçirilmiş Yeni Baskı...

Yepyeni bir Kapak

HUGO GROTİUS’UN HUKUK ve SİYASET FELSEFESİ

Bu çalışma Türkiye’de fazla tanınmayan Grotius’un düşüncelerinin irdelenmesine yönelik bu çalışmanın yayınlanması ise düşünürün tanıtılması ve düşüncelerinin

değerlendirilmesi maksadını taşımaktadır. Halbuki doğal hukuk felsefesinde ve uluslararası hukuk düşüncesinde Grotius’un inkar edilemez bir yeri

bulunmaktadır.

Grotius, Batı entelektüel gelişiminin önemli köşe taşlarından biridir. Her ne kadar kendisi de zaman zaman otoriteryenizm savunusu yapmışsa da monarşi ve

aristokrasilerin, demokrasilere doğru evrimine rasyonel doğal hukuk savunusuyla yapmış olduğu katkı inkâr edilemez. İrsî bir aristokrasinin ve niteliksel eşitsizliğinin

ortadan kaldırılmasına yönelik şu veya bu çaba az şey midir? Özgürlük, adalet ve barış müdafîleri Grotius’a çok şey borçludur. Diğer taraftan uluslararası

hukukta yeni ortaya çıkmakta olan ulus devlet sisteminin kuramsal altyapısının atılmasında da Grotius’un rolü büyüktür.

Kitap Grotius’un hukuk ve siyaset felsefesine ilişkin düşüncelerini değerlendirebilmek için, hukuk ve siyaset felsefesinin, felsefe tarihi boyunca

geçirdiği değişim ve gelişmelerini de ele almaktadır. Bu bağlamda kitapta öncelikle hukukun tanımından hareketle hukuk felsefesinin gelişim çizgisi ele

alınmakta, siyasetin kaynağına yönelik tartışmalar değerlendirilmekte ve siyaset felsefesinin tanım ve problemleri incelenmektedir. Ardından da Grotius’un hukuk

ve siyaset felsefesi bu genel bağlam içerisinde değerlendirilmektedir.

Elinizdeki kitap Hugo Grotius’un hukuk ve siyaset felsefesini inceleyen Türkçe’deki ilk kitaptır. Siyaset ve hukuk felsefesi gibi iki ana alanda temel

sayılabilecek düşünürlerden biri olan Grotius’un bugüne kadar Türk düşünce ve akademi dünyasınca incelenmemiş olması bir tesadüften öte anlamı içeriyor. Bu

KÜRESEL AHLAK ya da KÜRESEL HEGEMONYA

Küresel Hegemonya Yanıbaşımızda, Peki, Küresel Ahlak?

Chandra Muzaffar, medeniyetler diyalogu üzerine olan yazıları dışında din, insan hakları, Malezya siyaseti ve uluslararası ilişkiler alanlarında çalışmalar

yapmaktadır.

Kitabın büyük bir bölümü Chandra’nın son iki yılda yazdığı makalelerden, çeşitli konferans ve toplantılardaki sunumlardan oluşuyor.

Malezyalı düşünür, Uluslararası Adil Bir Dünya Hareketi’nin Başkanı Prof. Dr. Chandra Muzaffar’in bu eseri onun hayat felsefesinin bir yansıması. Zira

Chandra bir taraftan akademik alanda çalışmalar üretirken diğer taraftan da küresel hegemonyaya karşı bilinçleri ve vicdanları uyanık tutacak ve harekete

geçirecek her türlü eylemi organize etmektedir.

Kitabın başlığı her ne kadar soru şeklinde de olsa, aslında yanıt gayet açık: Küresel hegemonya gerçek, ancak küresel etik henüz ortaya çıkmadı. Kitapta,

küresel hegemonyanın din, insanlık onuru ve medya üzerindeki etkisi inceleniyor ve küresel hegemonyayla mücadele ele alınıyor.

Kitapta yer alan bazı bölümlerin başlıkları şöyle: “Medya, İslam ve Batı”, “Küresel Hegemonya ve Din”, “Küresel Bir Ahlakı Şekillendirmek: İslam’ın ve Müslüman

Toplumun Rolü”, “Küresel Sivil Toplum: Gelecek İçin Bir Umut Mu?”, “Tek Kutuplu Bir Dünya: Direniş ve Dönüşüm Politikaları”, “Din ve Medeniyetler Karşılaşması:

Güç Boyutu”, “Japonya”, “İslam ve Batı: Barış İçinde Bir Birlikte Yaşam Mı, Çatışma Mı?”

SİVİL BİR KAMUSAL ALAN

Günümüzde sıkça güncel tartışmalara konu olan “kamusal alan” kavramının çoğu kez ne kadar hoyratça, ideolojik birtakım hesapların üstünü örtmede ve

meşrulaştırmalarda, çoğu kez de birbirinden farklı anlamlarda hem de çok kopuk bir şekilde kullanılageldiğini görmekteyiz. Özellikle sivil toplumun son

zamanlardaki yükselişini göz önüne aldığımızda çok dar olan kamusal alan tariflerinin zorlandığını ve toplumsal açmazlara yol açtığını görüyoruz.

Bu kitap böyle bir eksikliği gidermek, kamusal alan tartışmalarına katkıda bulunmak ve bu yolla meselenin özgün bir bağlamda tartışılmasını sağlamak

amacıyla hazırlandı.

Bu kitapta değişik üniversitelerden ve değişik alanlardan akademisyenler toplumu oluşturan unsurların birbirini anlamaları için gereken ortak dili bulmak

üzere teorik bir zemin inşa etmeye çalışıyor.

Kitabın temel yönelimi kamusal alan kavramsallaştırmasına farklı bir bakış ortaya koymak ve bireylerle iktidar arasındaki ilişkiyi tekrardan gözden geçirmektir.

Bunu yaparken bir taraftan teorik bir tartışma zemini oluşturulmaya çalışılmakta, bir taraftan da Türkiye özelinde incelemeler yapılmaktadır.

SİVİL TOPLUM ve DEMOKRASİ

Sivil toplum ve demokrasi arasındaki ilişki birbirini gerektiren bir ilişkidir. Sık sık gündeme geldiği gibi demos’un yönetime katılması için gereken mekanizmaların

çeşitlenmesi ve etkililiğinin artması demokrasinin de işlerliğini oluşturacaktır. Bu sebeple sivil toplum kavramı ve kurumu demokrasi tartışmalarının neredeyse

vazgeçilmezi haline gelmiştir.

Özellikle temsili demokrasi sorununun konuşulduğu bu günlerde demokrasinin derinleştirilmesi için sivil topluma duyulan ihtiyaç gittikçe artmaktadır. Bu

sebeple de sivil toplum ve demokrasi ilişkisi teorik ve pratik boyutlarıyla yeniden incelenmektedir.

“Sivil Toplum ve Demokrasi” kitabı sivil toplum düşüncesi ve bu düşüncenin bir yansıması olarak sivil toplum kuruluşlarının fonksiyonunu, sivil toplum

kuruluşlarının demokrasinin işleyişine katkısı olan fonksi¬yonlarını icra ederken karşılaştıkları yapısal ve prosedürel sıkıntılar ve buna benzer noktaları içeriyor.

“Sivil Toplum ve Demokrasi” konusunu çok geniş ve kapsamlı bir şekilde ele alan kitap, sivil inisiyatiflerin güçlenmesinin toplumsal olarak ihtiyaç duyulan

SİVİL TOPLUM: FARKLI BAKIŞLAR

Sivil toplumun Batı’da ortaya çıkmış ve onun tarihsel deneyimiyle şekillenmiş bir düşünce olması elbette tesadüf değildir. Çatışmaya dayalı gruplar arası

ilişkiler ağı Batı toplumlarının tüm düşünüş biçimini derinden etkilemiştir. Bu tarihî süreçte bir yandan hegemonik bir güç olarak kilise, öte yandan siyasal

anlamda artık kiliseden bağımsızlaşmanın yollarını arayan siyasal erkler ve tüm bu ayrışma esnasında sosyal, ekonomik ve siyasal anlamda ezilen ve çok çetin

bir hak arama mücadelesi veren insanlar…

Böyle bir atmosferde insanların devletten ayrı bir alan tanımlamaya çalışmalarını anlamak çok zor olmasa gerek. Bu noktada üzerinde durulması gereken nokta,

hükümet ile hükümet dışı (non-governmental) ayrımının -ki bu ayrım bugün sivil toplum anlayışının temellerinden biridir- Batılı olmayan toplumlar ve kültürler için

ne ifade edeceğidir.

1980’lerden itibaren sivil toplum kavramının varlık ve etkinlik alanı giderek genişleyerek global dünyanın temel tartışma nesnelerinden biri hâlini almış,

başka bir ifadeyle küreselleşmiştir. Bu süreçte sivil toplumun zaman zaman siyasi, stratejik, metafizik kullanımı da gündeme geldi. Eş zamanlı olarak

kavrama eleştirel bir bakış açısı da ortaya konmaya başlandı ve alternatif arayışlar geliştirildi.

Sivil Topluma Farklı Bakışlar, sivil topluma ilişkin alternatif/eleştirel yaklaşımları, farklı zeminlerde irdeleyerek sivil toplum kavramının yan anlamlarını da

SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI İÇİN YÖNETİM REHBERİ

İşbölümü, verimlilik ve uzmanlaşma gibi kavramların STK çevrelerince konuşulmaya başlaması, beraberinde standartlaşma kavramını gündeme

getirmiş ve yapılan faaliyetlerin belli kriterler bazında değerlendirilmesi gerektiğini ortaya çıkarmıştır.

Bu durumun bir yansıması olarak, STK’lar büyüdükçe işleri de artar hale gelmiş, çeşitli yönetim ve organizasyon sorunlarıyla karşı karşıya kalmışlardır. Kimi

kuruluşlar bu sorunları görmezden gelmiş, kimi bunlara ilişkin çözümler üretmiş kimi de çözümlerin ötesinde, ilgili sorunları önlemeye yönelik uygulamaları

bünyesine katmaya çalışmıştır. Böylece sivil toplum kuruluşu yönetimi diye bir alan ortaya çıkmış ve sivil toplum kuruluşlarında verimliliği artırmak üzere çeşitli

modeller uygulanmaya başlanmıştır.

Bu kitap işte bu süreçte, kendine has özellikler taşıyan, belli alanlarda benzer karakteristikleri bulunan kuruluşlar olarak STK’lar göz önüne alınarak hazırlanmış

STK yönetimi için bir rehber kitaptır. STK yöneticilerinin ve çalışanlarının mutlaka okuması gereken bu kitap bir STK’nın kuruluşundan başlayarak nasıl

yönetilmesi gerektiğine ve karşılaşılan sorunlara nasıl çözümler bulunabileceğine odaklanmaktadır.